Antykoncepcja hormonalna - skutki uboczne. Czy antykoncepcja hormonalna jest szkodliwa?

Antykoncepcja hormonalna - skutki uboczne (lista)

Jak każdy lek, antykoncepcja hormonalna może powodować działania niepożądane.

Najczęstsze skutki uboczne antykoncepcji to:

• bóle głowy, zawroty głowy;

• zaburzenia nastroju;

• zwiększenie masy ciała;

• tkliwość piersi;

• obniżenie libido;

• nadciśnienie tętnicze.

Najczęściej skutki uboczne antykoncepcji hormonalnej występują w trakcie pierwszych 3 miesięcy jej stosowania.

Co zwiększa ryzyko skutków ubocznych antykoncepcji hormonalnej?

Ryzyko wystąpienia skutków ubocznych podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej zwiększają:

• palenie papierosów,

• choroby wątroby,

• cukrzyca,

• przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych.

Znaczenie ma również starszy wiek, a także otyłość, które przyczyniają się do bardziej nasilonych działań niepożądanych.

Tabletki antykoncepcyjne – skutki uboczne

Tabletki antykoncepcyjne to jedna z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży, jednak – jak każdy preparat hormonalny – mogą wywoływać działania niepożądane.
Najczęstsze skutki uboczne to:

• bóle głowy, nudności, tkliwość piersi,

• obrzęki i zatrzymanie wody w organizmie,

• plamienia lub nieregularne krwawienia w pierwszych miesiącach stosowania,

• spadek libido, wahania nastroju,

• zmiany w masie ciała (częściej wahania wody niż tkanki tłuszczowej).

U większości kobiet objawy te ustępują po 2–3 cyklach, gdy organizm przyzwyczai się do hormonów. Jeśli utrzymują się dłużej, należy skonsultować się z lekarzem.

Czy antykoncepcja hormonalna jest szkodliwa?

Antykoncepcja hormonalna może zwiększać ryzyko wystąpienia zmian zakrzepowo-zatorowych oraz raka piersi. Ryzyko to wciąż jest niskie, ale oznacza, że niektóre metody antykoncepcji hormonalnej nie powinny być stosowane przez część kobiet.

Antykoncepcji hormonalnej nie powinny stosować kobiety, które:

• mają powyżej 35 lat i są aktywnymi palaczkami;

• w przeszłości przeszły udar, zawał serca lub zakrzepicę lub zdarzenia te występowały u bliskich krewnych;

• cierpią na migreny z aurą;

• cierpią na raka piersi, macicy lub wątroby;

• mają źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze lub cukrzycę;

• są przed planowaną operacją, po której będzie wymagane długotrwałe unieruchomienie;

• doświadczyły w ostatnim czasie krwawień z dróg rodnych o nieznanej przyczynie.

Do względnych przeciwwskazań do włączenia tabletek hormonalnych należą również choroby pęcherzyka żółciowego, migreny bez aury, mięśniaki macicy czy toczeń rumieniowaty układowy.

Zakrzepica

Zakrzepica spowodowana antykoncepcją występuje średnio u 1 na 1000 kobiet ją stosujących. Ryzyko zakrzepicy wzrasta podczas stosowania antykoncepcji zawierającej estrogen, np. stosowania dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych czy krążków dopochwowych.

Uważa się, że estrogen zwiększa ryzyko zakrzepicy, ponieważ przyczynia się do podwyższenia poziomu czynników krzepnięcia we krwi. Największe ryzyko zachorowania na zakrzepicę występuje w pierwszym roku stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Ryzyko zwiększa się w przypadku kobiet, które dodatkowo palą papierosy, są otyłe, a także mają mało aktywności fizycznej. Warto wziąć to pod uwagę podczas wyboru i stosowania antykoncepcji.

Rak piersi

Do nieznacznego zwiększenia ryzyka raka piersi przyczynia się przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych jednoskładnikowych, czyli zawierających jedynie progestagen (bez estrogenu).

Ryzyko rośnie, kiedy współwystępują inne czynniki, takie jak palenie papierosów, nadwaga, brak aktywności fizycznej, obciążenie rodzinnej, nierództwo i brak karmienia piersią.

Co dzieje się po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?

Po zakończeniu stosowania antykoncepcji hormonalnej organizm potrzebuje czasu, by powrócić do naturalnej równowagi hormonalnej.
Najczęstsze objawy po odstawieniu to:

• nieregularne miesiączki lub ich chwilowy brak (tzw. wtórny brak miesiączki),

• wahania nastroju, bóle głowy, tkliwość piersi,

• zwiększone przetłuszczanie się skóry lub nawroty trądziku,

• wzrost libido,

• powrót owulacji (zwykle w ciągu 4–6 tygodni).

U większości kobiet cykl stabilizuje się w ciągu 2–3 miesięcy. Jeśli po 3–4 miesiącach miesiączka nadal się nie pojawia – warto zgłosić się do ginekologa.

Zaburzenia hormonalne po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej

Antykoncepcja hormonalna wpływa na gospodarkę hormonalną organizmu. Stosując hormonalne metody antykoncepcji w "sztuczny" sposób dostarczamy syntetyczne hormony (estrogen i progesteron lub sam progesteron) do organizmu. Po zaprzestaniu stosowania antykoncepcji organizm może potrzebować czasu, aby poziom hormonów płciowych wrócił do normy.

Najczęstsze objawy zaburzeń hormonalnych obejmują zaburzenia cyklu menstruacyjnego (obfite lub skąpe krwawienia), wahania nastroju, zaburzenia libido, opóźnienie w zajściu w ciążę. Jeśli występują któreś z tych objawów, warto zgłosić się do lekarza ginekologa lub endokrynologa.

Badania kontrolne przy antykoncepcji hormonalnej

Stosując antykoncepcję hormonalną, ważne jest, aby regularnie uczęszczać na wizyty u lekarza ginekologa. Każda kobieta powinna mieć okresowo wykonywane badanie ginekologiczne, USG piersi i cytologię, szczególnie przyjmując antykoncepcję hormonalną.

- W trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej konieczne jest wykonywanie badań kontrolnych, o których decyduje i zleca ginekolog - mówi lek. Bożena Formela, lekarz rodzinny.

Poza tym należy kontrolować wyniki badań krwi. Warto badać:

• lipidogram;

• układ krzepnięcia (APTT, fibrynogen, d-dimery);

• parametry wątrobowe (AST, ALT, GGTP).

Ból jajnika przy antykoncepcji hormonalnej

Ból jajnika może pojawiać się podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej. Może wynikać z nieodpowiedniego leku.

Ból w okolicy podbrzusza, który może być odbierany jako ból jajnika, to częste działanie niepożądane antykoncepcji. Często wystarczy wówczas zmienić preparat na inny, który nie będzie wywoływał niepożądanych dolegliwości.

Jeśli podczas przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych lub stosowania innej formy antykoncepcji hormonalnej odczuwamy ból jajnika, warto zgłosić się do lekarza w celu ustalenia jego przyczyny.

Kłucie jajnika a tabletki antykoncepcyjne

Kłucie lub pobolewanie w okolicy jajników może pojawić się na początku stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Zwykle jest to reakcja organizmu na zmiany hormonalne i ustępuje po kilku tygodniach.
Tabletki hamują owulację, dlatego nie powinny powodować bólu typowego dla jajeczkowania – jeśli jednak kłucie jest silne lub jednostronne (np. tylko po lewej stronie), warto skontrolować stan jajników u ginekologa, aby wykluczyć torbiel lub stan zapalny.

Kłucie lewego jajnika przy tabletkach antykoncepcyjnych

Kłucie tylko po jednej stronie (np. lewej) może wynikać z przejściowego napięcia więzadeł, mikrotorbieli lub miejscowej reakcji na zmiany hormonalne.

Zazwyczaj nie wymaga interwencji, jeśli nie towarzyszą mu inne objawy (ból, gorączka, upławy).
Przy utrzymującym się kłuciu warto jednak wykonać USG ginekologiczne.

Bóle menstruacyjne podczas brania tabletek antykoncepcyjnych

Większość kobiet zauważa, że tabletki hormonalne łagodzą bóle miesiączkowe, ponieważ hamują owulację i zmniejszają grubość endometrium.
Jeśli jednak mimo stosowania tabletek pojawiają się silne bóle menstruacyjne, może to oznaczać:

• nieprawidłowy dobór preparatu,

• niedobór estrogenów lub nadmiar progestagenu w danej pigułce,

• inne przyczyny, np. endometriozę lub stan zapalny miednicy mniejszej.
  Warto wtedy zgłosić się na konsultację lekarską i rozważyć zmianę rodzaju antykoncepcji.

Dwie tabletki antykoncepcyjne na raz - skutki uboczne

Jednorazowe przyjęcie dużej dawki hormonów płciowych zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych może zwiększyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Jednak w znacznej większości przypadków nie odczujemy żadnej różnicy.

Jeśli kobieta przypadkowo przyjmie 1 tabletkę za dużo lub pominie 1 dzień, należy postąpić zgodnie z instrukcjami przedstawionymi na ulotce dołączonej do opakowania.

Tabletki antykoncepcyjne i skutki uboczne - po jakim czasie?

Pojawienie się efektów ubocznych najczęściej następuje w pierwszych miesiącach stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Skutki uboczne tabletek antykoncepcyjnych najczęściej występują w trakcie przyjmowania antykoncepcji hormonalnej. Mogą jednak pojawić się po ich odstawieniu, nawet po upływie dłuższego czasu. (a są może jakieś konkretne badania po jakim czasie?)

Długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej zwiększa nieznacznie ryzyko raka piersi, jednocześnie pozytywnym efektem długotrwałego stosowania antykoncepcji hormonalnej jest zmniejszone ryzyko zachorowania na raka jajnika, endometrium (błony śluzowej macicy) oraz odbytnicy.

Zobacz także: Najtańsza antykoncepcja - tabletki, prezerwatywa, plastry i inne - porównanie cen

Przeciwwskazania do antykoncepcji hormonalnej

Nie każda kobieta może bezpiecznie stosować antykoncepcję hormonalną.
Do najważniejszych przeciwwskazań należą:

• przebyty zakrzep, udar lub zatorowość płucna,

• choroby układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienie tętnicze,

• nowotwory hormonozależne (np. rak piersi, rak endometrium),

• choroby wątroby, żółtaczka, niewydolność nerek,

• palenie papierosów po 35. roku życia,

• niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych.

Tabletki powinny być dobierane indywidualnie po wywiadzie i ewentualnych badaniach laboratoryjnych.

Bibliografia